Chúng ta đang sống trong một thời điểm rất đặc biệt của ngành y tế. Lần đầu tiên trong lịch sử, có một “thực thể” có thể đọc hàng triệu hồ sơ bệnh án trong vài giây, phân tích hình ảnh y khoa với độ chính xác cao và hỗ trợ ra quyết định lâm sàng.
Thực thể đó chính là AI. Nhưng tôi muốn bắt đầu bài chia sẻ hôm nay bằng một câu hỏi:
Nếu AI có thể làm gần hết công việc chuyên môn, thì vai trò của lãnh đạo bệnh viện là gì?
AI không thay thế lãnh đạo, AI làm lộ ra lãnh đạo nào đang yếu
AI không làm mất đi vai trò lãnh đạo. Ngược lại, AI làm rõ ai là lãnh đạo thực sự và ai chỉ đang “quản lý”. Trước đây, một người có thể lãnh đạo chỉ vì họ biết nhiều hơn người khác, họ có nhiều kinh nghiệm hơn, hoặc họ giữ vị trí cao hơn. Nhưng ngày hôm nay AI có thể biết nhiều hơn bất kỳ ai trong chúng ta. Vậy điều gì còn lại?
Vai trò lãnh đạo đang thay đổi: từ “trả lời” sang “định hướng”
Trong quá khứ, lãnh đạo là người đưa ra câu trả lời, tổ chức vận hành theo mệnh lệnh. Nhưng trong môi trường hiện nay: dữ liệu nhiều hơn bao giờ hết, biến động nhanh hơn bao giờ hết, và hệ thống phức tạp hơn bao giờ hết. Không ai có đủ thông tin để luôn đúng.
Vì vậy, vai trò của lãnh đạo không còn là người có câu trả lời, mà là người:
- đặt câu hỏi đúng
- tạo bối cảnh đúng
- và dẫn dắt tổ chức đi đúng hướng
Có 3 thứ mà AI không thể làm thay lãnh đạo
Thứ nhất: Khát vọng
AI có thể giúp bạn viết một chiến lược. Nhưng AI không thể trả lời:
- Bệnh viện của chúng ta tồn tại để làm gì?
- Chúng ta muốn trở thành bệnh viện như thế nào?
- Người bệnh sẽ nhớ đến chúng ta vì điều gì?
Nếu lãnh đạo không rõ điều này, toàn bộ hệ thống sẽ chỉ chạy mà không biết thực sự đang hướng đến đâu.
Thứ hai: Phán đoán
Trong bệnh viện, mỗi ngày đều có những quyết định khó:
- Giữa hiệu quả và an toàn
- Giữa quy trình và linh hoạt
- Giữa chi phí và chất lượng
AI có thể đưa ra gợi ý. Nhưng không có AI nào chịu trách nhiệm thay bạn.
Thứ ba: Đột phá
AI rất giỏi tối ưu cái đang có. Nhưng AI không tạo ra một mô hình bệnh viện hoàn toàn mới. Đột phá luôn đến từ những câu hỏi “không an toàn”, những ý tưởng chưa có dữ liệu chứng minh. Và điều đó chỉ đến từ con người.
Sai lầm lớn nhất của nhiều bệnh viện hiện nay: Họ nghĩ chuyển đổi số là câu chuyện của công nghệ. Họ đầu tư vào phần mềm, AI, dashboard. Nhưng họ quên rằng công nghệ không thay thế được hệ thống lãnh đạo.
Một bệnh viện có thể có hệ thống rất hiện đại, dữ liệu rất đầy đủ. Nhưng nếu không có người dám quyết, không có người chịu trách nhiệm, không có sự tin tưởng trong đội ngũ thì hệ thống đó sẽ không tạo ra giá trị.
Lãnh đạo bệnh viện cần làm gì trong thời đại AI?
Tôi xin đề xuất 4 hành động rất cụ thể:
-
Làm rõ hệ giá trị và nguyên tắc ra quyết định
Không phải mọi thứ đều cần quy trình chi tiết. Nhưng mọi người cần biết:
- khi nào ưu tiên an toàn
- khi nào cần linh hoạt
- khi nào phải dừng lại
Đó chính là “bối cảnh” (context) mà lãnh đạo phải tạo ra.
-
Xây dựng văn hoá học từ sai lầm
Trong y tế, chúng ta thường sợ sai. Nhưng thực tế, sai lầm không được học, rút kinh nghiệm mới là nguy hiểm nhất. Một tổ chức mạnh là tổ chức dám nhìn thẳng vào sự cố, học nhanh và cải tiến liên tục.
-
Đầu tư vào con người, không chỉ bằng cấp
Trong tương lai, bằng cấp sẽ không còn là yếu tố quyết định. Quan trọng hơn là khả năng học, khả năng thích nghi, khả năng làm việc cùng AI
-
Bảo vệ thời gian của lãnh đạo
Lãnh đạo không nên bị cuốn vào những việc có thể giao phó, ủy quyền cho người khác, hay những công việc có thể tự động. Hãy tập trung vào định hướng, những quyết định quan trọng và xây dựng văn hóa tổ chức.
Trong 5 đến 10 năm tới, bệnh viện không thất bại vì thiếu công nghệ mà thất bại vì thiếu lãnh đạo phù hợp.
Tôi xin kết thúc bằng một suy nghĩ: AI sẽ thay đổi cách chúng ta làm việc, nhưng chỉ có lãnh đạo mới quyết định tại sao chúng ta làm việc đó. Và câu hỏi tôi muốn để lại cho tất cả chúng ta hôm nay là:
Nếu ngày mai AI làm được 80% công việc hiện tại, bạn, với tư cách là lãnh đạo, còn tạo ra giá trị gì cho tổ chức?
Xin trân trọng cảm ơn,
Vân Nguyễn
